"Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ - Cây nêu tràng pháo bánh chưng xanh" - câu ca dao ngợi ca giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc trong mỗi dịp Tết đến xuân về, nhắc nhở con cháu cần giữ gìn và tiếp nối những phong tục tốt đẹp đó. Bánh chưng xanh ngày Tết không chỉ mang hương vị thơm ngon mà còn chứa đựng trong đó nhiều ý nghĩa sâu sắc về thế giới, nhân sinh quan của người Việt cổ.

Cùng với Lịch Việt tìm hiểu về nguồn gốc, ý nghĩa của bánh chưng ngày Tết trong bài viết dưới đây nhé.

Nguồn gốc của bánh chưng bánh dày ngày Tết

Mỗi khi Tết đến, lòng người Việt Nam tràn ngập niềm vui hân hoan, đặc biệt là khao khát ngày họp mặt với gia đình, người thân để cùng nhau gói bánh chưng và giã bánh dày. Đây là những món ăn truyền thống được dâng lên bàn thờ Tổ tiên, tượng trưng cho sự đoàn kết và tôn vinh nguồn gốc.

Theo truyền thuyết, vào thời kỳ vua Hùng thứ sáu, khi vua đã già yếu, ngài muốn tìm người kế vị nhưng lại có đến 20 người con trai. Trong lễ Tiên Vương, ông quyết định truyền ngôi cho ai có thể làm vừa lòng ông.

Tất cả các vị hoàng tử đều nỗ lực tìm vật quý để dâng vua, chỉ có Lang Liêu là buồn bã. Với cuộc sống quen thuộc với việc trồng trọt, Lang Liêu không biết làm sao để có những vật phẩm quý giá. Nhưng sau một giấc mộng có thần giúp, chàng đã chọn loại gạo nếp ngon nhất trong nhà để làm hai loại bánh, một hình vuông và một hình tròn.

Khi dâng lên vua cha, người rất hài lòng và đặt tên bánh vuông là bánh chưng, tượng trưng cho đất, và bánh tròn là bánh dày, tượng trưng cho trời. Sau đó, vua truyền ngôi lại cho Lang Liêu.

Từ đó trở đi, vào mỗi dịp Tết, vua đã ra lệnh cho nhân dân làm hai loại bánh này để dâng lên Tổ tiên, với hy vọng nhận được sự phù hộ, mang lại một năm mới may mắn và thuận lợi. Bánh chưng và bánh dày từ đó trở thành biểu tượng văn hóa đặc trưng, thể hiện tình cảm kính trọng và lòng biết ơn đối với Tổ tiên trong lễ Tết truyền thống của người Việt Nam.

Ý nghĩa của bánh chưng bánh dày ngày Tết

Bánh chưng và bánh dày không chỉ là những món ăn truyền thống mà còn tượng trưng cho triết lý Vuông Tròn, triết lý Âm Dương của người Việt.

Ý nghĩa của bánh dày

Bánh dày tượng trưng cho trời có màu trắng, hình tròn, nhỏ gọn và vừa vặn trong lòng bàn tay. Bánh được nặn thành 2 nửa hình vòng cung đẹp mắt, với hai miếng lá chuối đậy lên ở phía trên và dưới. Màu sắc trắng và hình dáng tròn của bánh dày thường được liên kết với yếu tố Âm Dương truyền thống.

Bánh dày là hiện thân của sức mạnh Rồng, là biểu tượng của sự hy sinh lớn lao của Cha. Bánh dày đại diện cho những người đàn ông trụ cột trong gia đình, là lễ vật thể hiện khát vọng của họ trong sự thăng quan tiến chức, học vấn và thành công trong sự nghiệp.

Ý nghĩa của bánh chưng

Bánh chưng với màu xanh và hình vuông lớn là tượng trưng cho đất. Sự kết hợp của bánh chưng xanh và bánh dày thể hiện sự gắn kết và hòa mình trong sự đồng thuận của đất trời. Người Việt gắn bó mật thiết với văn hóa lúa nước và bánh chưng, bánh dày trở thành biểu tượng của sự biết ơn đối với thiên nhiên, lòng biết ơn đất trời đã mang lại điều kiện thuận lợi cho mùa màng bội thu, đồng thời mang lại hạnh phúc cho mọi gia đình.

Bánh chưng không chỉ thể hiện hình tượng vùng đất rộng lớn mà còn kết hợp với đức hạnh của Mẹ và sự hiền diệu của người phụ nữ, đặc biệt là Mẹ Âu Cơ. Bánh chưng được gói bọc cẩn thận, nhẹ nhàng như lòng mẹ luôn che chở, bảo vệ con cái khỏi gian khó của cuộc sống, thể hiện tình yêu thương và sự hy sinh cao cả.

Không chỉ là đồ ăn, bánh chưng còn là biểu tượng cao quý được cúng tổ tiên, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc và lòng nhớ công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ. Phong tục truyền thống thờ cúng và thưởng thức bánh chưng vào ngày Tết không chỉ mang đậm nét văn hóa tâm linh mà còn là biểu tượng của sự sáng tạo và trí tuệ ẩm thực của người Việt Nam.

Theo dõi Lịch Việt để cập nhật thêm nhiều kiến thức về kho nội dung văn hóa Việt nhé.

Xem thêm: Cách gói bánh chưng vuông đẹp, ngon chuẩn vị Tết