Sinh ngày bao nhiêu là cung gì? Tra cung hoàng đạo theo ngày sinh

Những điều thú vị ít người biết về 12 cung hoàng đạo

Vì sao Bảo Bình là cung Khí dù tên nghe như nước?

Bảo Bình là cung hoàng đạo thứ 11, biểu tượng là một người đang rót nước từ chiếc bình, ký hiệu ♒ là hai đường lượn sóng. Vì vậy nhiều người đoán Bảo Bình thuộc nhóm Nước, nhưng trong chiêm tinh phương Tây, Bảo Bình là cung Khí.

Lý do nằm ở cách xếp nguyên tố: 12 cung được chia lần lượt theo vòng Lửa, Đất, Khí, Nước, bắt đầu từ Bạch Dương. Bạch Dương là Lửa, Kim Ngưu là Đất, Song Tử là Khí, Cự Giải là Nước, rồi vòng lặp lại. Đến cung thứ 11 là Bảo Bình thì rơi đúng vào lượt Khí, cùng nhóm với Song Tử và Thiên Bình. Nguyên tố của một cung được định theo vị trí trong vòng này, không theo hình ảnh trong tên gọi.

Hình ảnh người rót nước cũng hợp với tính chất của nhóm Khí: thứ được rót ra tượng trưng cho tri thức và ý tưởng lan tỏa tới mọi người, chứ không phải cảm xúc như các cung Nước. Người Bảo Bình thường được mô tả là độc lập, giàu ý tưởng, quan tâm tới cộng đồng, đúng với nét chung của nhóm Khí là thiên về lý trí và giao tiếp.

Còn hình ảnh nước trong tên gọi có gốc từ Lưỡng Hà cổ. Theo cách giải thích phổ biến, người Babylon thấy Mặt Trời đi qua vùng sao này vào mùa mưa, nên hình dung đó là vị thần đang dốc bình nước xuống trần gian. Quanh Bảo Bình trên bầu trời cũng toàn những chòm sao gắn với nước như Song Ngư, Cá Voi, Cá Phương Nam, nên người xưa gọi cả vùng trời ấy là "Biển".

Bảo Bình còn một điểm lạ nữa: chiêm tinh cổ cho Bảo Bình do sao Thổ cai quản, chung với Ma Kết. Đến năm 1781 sao Thiên Vương được phát hiện, chiêm tinh hiện đại mới gán Bảo Bình cho hành tinh này, nên nhiều sách ghi Bảo Bình có hai hành tinh chủ quản. Trường hợp ngược với Bảo Bình là Bọ Cạp: mang hình con vật sống nơi khô cằn nhưng lại là cung Nước, vì đứng ở vị trí thứ 8, đúng lượt Nước trong vòng xếp.

Vì sao cung hoàng đạo đổi vào khoảng ngày 18 đến 23 chứ không phải ngày 1?

Cung hoàng đạo không chia theo tháng dương lịch mà theo vị trí Mặt Trời trên đường hoàng đạo: vòng 360 độ chia làm 12 phần, mỗi phần 30 độ. Mặt Trời bước sang phần mới lúc nào thì đổi cung lúc đó, và thời điểm ấy luôn rơi vào quãng ngày 18 đến 23 hằng tháng.

Điều ít ai để ý là lịch âm của người Việt dùng đúng những mốc này. Trong 24 tiết khí có 12 trung khí, mỗi trung khí nằm đúng chỗ Mặt Trời chuyển cung: Xuân phân mở đầu Bạch Dương, Cốc vũ mở đầu Kim Ngưu, rồi Tiểu mãn với Song Tử, Hạ chí với Cự Giải, Đại thử với Sư Tử, Xử thử với Xử Nữ, Thu phân với Thiên Bình, Sương giáng với Bọ Cạp, Tiểu tuyết với Nhân Mã, Đông chí với Ma Kết, Đại hàn với Bảo Bình, Vũ thủy với Song Ngư. Ngày bạn đổi cung cũng là ngày lịch âm sang một trung khí mới. Tình cờ hơn nữa, tiết Xử thử và cung Xử Nữ bắt đầu cùng ngày, lại cùng chữ Xử (處) trong tên Hán.

Trung khí còn là thứ lịch âm dùng để xếp tháng nhuận: tháng nhuận là tháng âm lịch không chứa trung khí nào. Nói cách khác, tháng nhuận âm lịch là tháng mà Mặt Trời không đổi cung hoàng đạo. Và vì ngày chuyển cung theo thời điểm thật của Mặt Trời, nó xê dịch một ngày giữa các năm, nên các bảng cung hoàng đạo có thể ghi lệch nhau một ngày ở ngày giáp ranh.

Vì sao Bạch Dương đứng đầu 12 cung?

Bạch Dương bắt đầu đúng ngày Xuân phân, khi ngày và đêm dài gần bằng nhau và Mặt Trời ở điểm 0 độ của đường hoàng đạo. Với người xưa ở bán cầu Bắc, đó là lúc vào xuân, bắt đầu gieo trồng, nên vòng hoàng đạo lấy mốc này làm điểm khởi đầu.

Cứ ba cung là một mùa. Bốn cung mở đầu bốn mùa là Bạch Dương (Xuân phân), Cự Giải (Hạ chí), Thiên Bình (Thu phân), Ma Kết (Đông chí), chiêm tinh gọi là nhóm Khởi đầu. Bốn cung giữa mùa là Kim Ngưu, Sư Tử, Bọ Cạp, Bảo Bình, gọi là nhóm Kiên định. Bốn cung cuối mùa là Song Tử, Xử Nữ, Nhân Mã, Song Ngư, gọi là nhóm Linh hoạt.

Ngày sinh của bạn thật ra không nằm trong chòm sao cùng tên

Hơn 2.000 năm trước, khi người Hy Lạp định ra bảng cung, ngày Xuân phân Mặt Trời nằm trong chòm sao Bạch Dương. Nhưng trục Trái Đất lắc chậm như một con quay (hiện tượng tuế sai), cứ khoảng 72 năm lại kéo điểm Xuân phân lùi 1 độ. Tới nay nó đã lùi gần trọn một cung: ngày 21/3, Mặt Trời thực ra đang nằm trong chòm sao Song Ngư.

Chiêm tinh phương Tây giữ cung theo mùa (Bạch Dương luôn bắt đầu từ Xuân phân) chứ không theo chòm sao, nên cung của bạn không đổi. Chiêm tinh Ấn Độ thì tính theo chòm sao thật, vì vậy cung ở đó lệch khoảng 24 ngày so với bảng trên trang này. Điểm Xuân phân vẫn đang trôi và vài trăm năm nữa sẽ sang chòm Bảo Bình, đó là gốc của cụm từ "Kỷ nguyên Bảo Bình" hay gặp trong sách và bài hát.

Có cung hoàng đạo thứ 13 không?

Trên bầu trời, đường đi của Mặt Trời cắt qua 13 chòm sao chứ không phải 12. Chòm thứ 13 là Xà Phu (người cầm rắn), Mặt Trời đi qua khoảng từ 29/11 đến 17/12. Năm 2016, tin "NASA thêm cung hoàng đạo thứ 13" lan khắp mạng; thực ra NASA chỉ viết bài giải thích thiên văn và sau đó nói rõ không thay đổi cung hoàng đạo nào.

Chiêm tinh chia vòng hoàng đạo thành 12 phần bằng nhau, mỗi phần 30 độ, còn các chòm sao thật thì to nhỏ khác nhau: Mặt Trời nằm trong chòm Xử Nữ tới khoảng 45 ngày, trong chòm Bọ Cạp chỉ khoảng 7 ngày. Vì vậy 12 cung hoàng đạo vẫn là 12, Xà Phu không được tính.

Thiên Bình từng là đôi càng của Bọ Cạp

Thiên Bình mang biểu tượng một đồ vật là cái cân, 11 cung còn lại đều là người hoặc con vật. Người Hy Lạp cổ coi vùng sao này là đôi càng của chòm Bọ Cạp nằm ngay cạnh, tới thời La Mã mới tách ra thành cung riêng mang hình cái cân. Dấu vết còn lại trong tên hai ngôi sao sáng của chòm Thiên Bình, gốc tiếng Ả Rập, có nghĩa là "càng phía nam" và "càng phía bắc".

Ma Kết không phải con dê

Biểu tượng của Ma Kết là dê biển: đầu dê, thân đuôi cá. Tên Ma Kết (摩羯) là cách phiên âm chữ Makara trong tiếng Phạn, tên một linh vật biển trong thần thoại Ấn Độ, theo kinh Phật vào tiếng Trung rồi sang tiếng Việt. Vì vậy Ma Kết là cung Đất mà hình tượng lại nửa trên cạn, nửa dưới nước.

Tên 12 cung hoàng đạo nghĩa là gì?

Tên tiếng Việt của 12 cung là âm Hán Việt của tên tiếng Trung, nên nhiều cung có thêm tên gọi khác tùy sách.

Nhóm nguyên tố giống tam hợp của 12 con giáp

Xếp 12 cung lên một vòng tròn thì ba cung cùng nguyên tố luôn cách nhau 4 vị trí, tạo thành một tam giác đều: Bạch Dương, Sư Tử, Nhân Mã là Lửa; Kim Ngưu, Xử Nữ, Ma Kết là Đất; Song Tử, Thiên Bình, Bảo Bình là Khí; Cự Giải, Bọ Cạp, Song Ngư là Nước. Cách xếp này trùng với tam hợp của 12 con giáp phương Đông, nơi ba con giáp cách nhau 4 vị trí là một nhóm hợp: Thân Tý Thìn, Dần Ngọ Tuất, Tỵ Dậu Sửu, Hợi Mão Mùi.

Hai cung đối diện nhau trên vòng tròn (cách 6 vị trí) cũng giống cặp lục xung như Tý và Ngọ: Bạch Dương đối Thiên Bình, Kim Ngưu đối Bọ Cạp, Song Tử đối Nhân Mã, Cự Giải đối Ma Kết, Sư Tử đối Bảo Bình, Xử Nữ đối Song Ngư. Cung Lửa luôn đối cung Khí, cung Đất luôn đối cung Nước. Hai hệ thống ra đời ở hai đầu thế giới nhưng cùng chia vòng tròn làm 12 và cùng xét quan hệ theo góc 120 độ và 180 độ. Muốn xem tuổi mình hợp, xung với tuổi nào mỗi ngày, xem tử vi 12 con giáp hằng ngày.

"Hoàng đạo" trong cung hoàng đạo khác "ngày hoàng đạo"

Hoàng đạo (黃道) nghĩa là "đường màu vàng", tên thiên văn chỉ đường Mặt Trời đi trên nền trời trong một năm; cung hoàng đạo là 12 phần của con đường này. Từ tiếng Anh Zodiac thì gốc Hy Lạp, nghĩa là "vòng tròn các con vật nhỏ", vì phần lớn các cung mang hình con vật.

Còn ngày, giờ hoàng đạo trong lịch âm là chuyện khác hẳn: 12 vị thần luân phiên trực mỗi ngày, mỗi giờ, 6 vị tốt gọi là hoàng đạo, 6 vị xấu gọi là hắc đạo. Cùng chữ nhưng hai hệ thống không liên quan tới nhau. Giờ hoàng đạo của từng ngày có trong lịch vạn niên.